Προς: τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Κύριο Κυριάκο Πιερρακάκη
Κοιν:
1) Υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Γεώργιο Φλωρίδη.
2) Πρόεδρο και μέλη της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής.
3) Κοινοβουλευτικές Ομάδες — υπόψη των αρμόδιων τομεαρχών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.
4) Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Γιάννη Στουρνάρα.
5) Γενική Γραμματέα Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, κα Θεώνη Αλαμπάση.
6) Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή — υπόψη και της Υποδιοίκησης «Συνήγορος του Καταναλωτή».
7)Ανωτάτη Γενική Συνομοσπονδία Συλλόγων Συνταξιούχων (ΑΓΣΣΕ)
Θέμα: Συμπληρωματικό υπόμνημα για τις ρυθμίσεις δανείων και την προστασία των οφειλετών
Προτάσεις τροποποίησης του κατατεθειμένου σχεδίου νόμου με βάση την παρέμβασή μας στη δημόσια διαβούλευση.
Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,
Η Ομοσπονδία Συνταξιουχικών Τραπεζικών Οργανώσεων Ελλάδος επανέρχεται στις προτάσεις που υπέβαλε στη δημόσια διαβούλευση και ζητεί την ενσωμάτωση των ακόλουθων ουσιαστικών και διαδικαστικών εγγυήσεων πριν από την ψήφιση του σχεδίου νόμου. Οι παραπομπές που ακολουθούν αφορούν τη νέα αρίθμηση του κατατεθειμένου κειμένου. Οι αναφορές στα σημεία 1 έως 17 παραπέμπουν στο αρχικό υπόμνημά μας.
Η παρέμβασή μας έχει κοινωνικό χαρακτήρα και αφορά τους πολίτες συμπεριλαμβανομένων και των μελών μας που είναι από τους πλέον πληττόμενους. Στηρίζεται στην εμπειρία μας, υποστήριξης δανειοληπτών και στην ανάγκη να διασφαλίζονται η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, η αξιοπρεπής διαβίωση, η προστασία της κατοικίας και η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
Αναγνωρίζουμε τις επιμέρους διευκρινίσεις για τη βάση επανυπολογισμού των απαιτήσεων και τη διαφάνεια. Ωστόσο, η ειδική διαδικασία διμερούς διαπραγμάτευσης αποτελεί μέρος μόνο του πλαισίου ρύθμισης οφειλών. Δεν εξασφαλίζει από μόνη της βιώσιμη λύση ούτε αποκαθιστά συνολικά τη συσσωρευμένη υπερχρέωση και τις συνέπειες παραβάσεων. Παραμένουν επίσης διατάξεις, ιδιαίτερα δυσμενείς για τους δανειολήπτες και αντίστοιχα ιδιαίτερα ευνοϊκές για τους κατόχους των δανείων, που ενισχύουν την εκτέλεση και αποκλείουν την επανεξέταση μετά από αθέτηση.
Οι ακόλουθες προτεινόμενες διατυπώσεις προσδιορίζουν το περιεχόμενο των ζητούμενων νομοθετικών παρεμβάσεων. Όπου απαιτείται αλλαγή άλλου καθεστώτος, ζητούμε ρητή συμπληρωματική διάταξη και αντίστοιχη εναρμόνιση, με διατήρηση ευνοϊκότερων ειδικών εγγυήσεων.
- 1 Πραγματικό και δεσμευτικό ανώτατο όριο οφειλής
Άρθρο 14 του σχεδίου νόμου και προτεινόμενο άρθρο 37Β του ν. 5072/2023 · Σημεία 4 και 14 του αρχικού υπομνήματος
Η προσθήκη κανόνων για το ληφθέν κεφάλαιο και την αναζήτηση των στοιχείων του αποτελεί χρήσιμη διευκρίνιση. Παραμένει όμως η εσωτερική παρ. 12 του άρθρου 37Β, η οποία επιτρέπει την επανεκκίνηση τόκων επιδικίας χωρίς να ορίζει ρητά ότι οι τόκοι αυτοί υπόκεινται στο συνολικό πλαφόν.
Ζητούμε αναδιατύπωση της παρ. 12 με τον ακόλουθο κανόνα:
«Μετά τον επανυπολογισμό παύει ο εκτοκισμός της απαίτησης. Τυχόν μεταγενέστεροι τόκοι επιδικίας και ανατοκισμοί συνυπολογίζονται υποχρεωτικά στο εφαρμοστέο ανώτατο όριο. Το άθροισμα των καταβολών που λαμβάνονται υπόψη κατά τον επανυπολογισμό και της εκάστοτε ανεξόφλητης απαίτησης δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το όριο αυτό. Η έκδοση δικαστικής απόφασης, διαταγής πληρωμής ή άλλου εκτελεστού τίτλου και η άσκηση αγωγής δεν θεμελιώνουν εξαίρεση από τον περιορισμό.»
Να προστεθούν επίσης οι ακόλουθες εγγυήσεις:
α) Η βάση υπολογισμού να διακρίνει το πραγματικά εκταμιευμένο κεφάλαιο από κεφαλαιοποιημένους τόκους και έξοδα. Ποσά αναχρηματοδότησης να μην προσμετρώνται δύο φορές για την ίδια οικονομική οφειλή. Ο ειδικός κανόνας των αλληλόχρεων λογαριασμών να εφαρμόζεται με αντίστοιχο διαχωρισμό επιβαρύνσεων.
β) Η έλλειψη αρχικών στοιχείων να μην επιτρέπει υπολογισμό με μη ελέγξιμη βάση. Ο πιστωτής ή διαχειριστής να τεκμηριώνει το κεφάλαιο που χρησιμοποιεί κατά την εναλλακτική μέθοδο της παρ. 5, τις εξαιρούμενες επιβαρύνσεις και τον τρόπο συνυπολογισμού των καταβολών.
γ) Να κοινοποιείται δωρεάν στον οφειλέτη και στον εγγυητή αναλυτικό φύλλο επανυπολογισμού, με τη βάση κεφαλαίου, το εφαρμοστέο όριο, τις επιβαρύνσεις, όλες τις συνυπολογιζόμενες καταβολές και το νέο υπόλοιπο. Να παρέχεται δυνατότητα τεκμηριωμένης αμφισβήτησης και ταχείας διόρθωσης.
δ) Να διευκρινιστεί ρητά το χρονικό πεδίο εφαρμογής ανεξαρτήτως ημερομηνίας σύναψης, με διατήρηση χαμηλότερων ειδικών ορίων. Η εφαρμογή του πλαφόν να μην τεκμαίρει τη νομιμότητα ή τη βιωσιμότητα κάθε χαμηλότερης απαίτησης ούτε να εμποδίζει περαιτέρω μείωσή της.
ε) Στην εσωτερική παρ. 6 να προστεθεί ότι η μη επιστροφή καταβολών λόγω της εφαρμογής του νέου πλαφόν δεν θίγει αυτοτελείς αξιώσεις επιστροφής ή αποζημίωσης από διαφορετική νομική αιτία, ιδίως λόγω παράνομης ή αχρεώστητης χρέωσης.
- 2 Δεσμευτική προσφορά βιώσιμης ρύθμισης και προστασία κατοικίας
Άρθρα 17, 20 και 21 · Σημεία 1 έως 3 και 5 του αρχικού υπομνήματος
Η υποχρέωση υποβολής πρότασης ή αιτιολογημένης απόρριψης δεν αρκεί για τον οφειλέτη που αποδεδειγμένα αδυνατεί να εξυπηρετήσει τους υφιστάμενους όρους. Προτείνουμε να προστεθεί στο άρθρο 63Γ η ακόλουθη ουσιαστική εγγύηση:
«Όταν ο οφειλέτης παρέχει καλόπιστα τα αναγκαία στοιχεία και αποδεικνύει πραγματική αδυναμία εξυπηρέτησης της οφειλής με τους υφιστάμενους όρους, ο δανειστής υποχρεούται να προσφέρει ρύθμιση που πληροί νομοθετικά καθορισμένα κριτήρια βιωσιμότητας και, εφόσον αυτή γίνει αποδεκτή από τον οφειλέτη, να τη συνάπτει. Η συνολική εξυπηρέτηση των οφειλών δεν υπερβαίνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού μετά την αφαίρεση των εύλογων δαπανών διαβίωσης και των τεκμηριωμένων πρόσθετων αναγκών υγείας, αναπηρίας, στέγασης και φροντίδας.»
Να συνυπολογίζονται όλες οι υποχρεώσεις προς χρηματοδοτικούς φορείς, Δημόσιο και ασφαλιστικούς φορείς. Η πρόταση να συνοδεύεται από αναλυτικό υπολογισμό της δυνατότητας πληρωμής. Να προβλέπεται συγκεκριμένο όφελος από τη μακροχρόνια προηγούμενη συνέπεια και την αποδεδειγμένη ανυπαίτια μείωση εισοδήματος, με αιτιολόγηση της επίδρασής τους στους όρους της ρύθμισης.
Όταν επιμήκυνση και προσαρμογή επιτοκίου δεν επαρκούν, να προβλέπεται μείωση της απαίτησης στο αναγκαίο μέτρο, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και με δικαστικό έλεγχο. Όταν δεν υπάρχει διαθέσιμο ποσό, να παρέχονται περίοδος χάριτος, προσωρινή μηδενική καταβολή ή άλλη ειδική λύση με επανεξέταση, χωρίς δημιουργία εκ των προτέρων ανεξυπηρέτητης δόσης. Η δυνατότητα του εγγυητή να αξιολογείται αυτοτελώς, εντός των ορίων της εγγύησης και της δικής του οικονομικής κατάστασης.
Για την κύρια κατοικία ζητούμε ειδικό πλαίσιο με νομοθετικά καθορισμένα όρια αξίας και κοινωνικά και οικογενειακά κριτήρια. Εντός αυτού, ο κανόνας του άρθρου 17 περί μη χειροτέρευσης της θέσης του πιστωτή έναντι ρευστοποίησης να μην υπερισχύει αυτομάτως της πραγματικής δυνατότητας πληρωμής και της ανάγκης διατήρησης της κατοικίας. Η σημερινή δυνατότητα αποπληρωμής να συνδυάζεται με συνεκτίμηση του στεγαστικού σκοπού και των οικογενειακών αναγκών κατά τη χορήγηση του δανείου.
Οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης να επικαιροποιούνται ετησίως με δημοσιευμένη μεθοδολογία και πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Για τους συνταξιούχους να μην τεκμαίρεται αύξηση μελλοντικού εισοδήματος χωρίς τεκμηρίωση. Η ηλικία να μην αποτελεί αυτοτελή λόγο αποκλεισμού ή υπέρμετρης συντόμευσης. Να επιτρέπονται, κατ’ επιλογή του οφειλέτη και με έλεγχο βιωσιμότητας και συνολικού κόστους, ρυθμίσεις με αποπληρωμή πέραν του 80ού έτους.
- 3 Ενιαία αξιολόγηση και προκαταβολή εντός πραγματικών δυνατοτήτων
Άρθρα 21, 27 και 34 · Σημείο 6 του αρχικού υπομνήματος
Να ορίζεται υπεύθυνος επικοινωνίας και συντονισμού ανά οφειλέτη και διαχειριστή για το σύνολο των υπό διαχείριση οφειλών του. Η αξιολόγηση να είναι ενιαία, ανεξαρτήτως χαρτοφυλακίου ή δικαιούχου. Οι επιμέρους προτάσεις να μην υπερβαίνουν αθροιστικά τη δυνατότητα πληρωμής. Για διαφορετικούς διαχειριστές και οφειλές προς το Δημόσιο να προβλέπεται συντονισμός με συναίνεση του οφειλέτη.
Η οριστική γραπτή πρόταση να έχει λάβει τις αναγκαίες εσωτερικές εγκρίσεις και να δεσμεύει τον πιστωτή για όλη την προθεσμία αποδοχής. Για την προκαταβολή προτείνουμε:
«Δεν επιτρέπεται προκαταβολή ως προϋπόθεση εξέτασης, διαπραγμάτευσης ή έγκρισης αιτήματος. Τυχόν προκαταβολή καταβάλλεται μόνο μετά την υπογραφή δεσμευτικής σύμβασης και προσμετράται στην εξόφληση. Δεν απαιτείται όταν δεν υπάρχει πραγματικά διαθέσιμη ρευστότητα μετά την κάλυψη αναγκαίων δαπανών και εύλογου αποθέματος έκτακτων αναγκών. Αν προέρχεται από τρέχον εισόδημα, δεν υπερβαίνει το διαθέσιμο ποσό ενός μήνα μετά τις αναγκαίες δαπάνες και υποχρεώσεις, ούτε συνδυάζεται με δόση του ίδιου μήνα κατά τρόπο που υπερβαίνει τη δυνατότητα πληρωμής.»
Το όριο του 15% να αποτελεί εξωτερικό ανώτατο όριο και όχι τεκμήριο δυνατότητας καταβολής. Η βάση του να μην περιλαμβάνει κεφαλαιοποιημένους τόκους και έξοδα. Ακατάσχετες παροχές, δεσμευμένες καταθέσεις και μη ρευστοποιήσιμοι τίτλοι να μη θεωρούνται διαθέσιμα αποθέματα.
- 4 Πρόσβαση στη διαδικασία και έγκαιρη προστασία από εκτέλεση
Άρθρα 17, 19, 27 και 32 · Σημεία 7, 11 και 12 του αρχικού υπομνήματος
Να απαλειφθεί η εξαίρεση του άρθρου 63Α παρ. 6 περ. β΄ για οφειλές στις οποίες έχει ήδη τηρηθεί η διαδικασία πρότασης πριν από πλειστηριασμό. Η απλή αποστολή πρότασης δεν αποδεικνύει ουσιαστική αξιολόγηση ούτε δικαιολογεί απόλυτο αποκλεισμό. Να κατοχυρωθεί ρητά η πρόσβαση για ενεργή αλλά αποδεδειγμένα δυσβάστακτη ρύθμιση, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη διακοπή πληρωμών.
Ο απόλυτος αποκλεισμός αναστολής για αίτηση εντός του τελευταίου τριμήνου πριν από πλειστηριασμό να αντικατασταθεί από ταχεία διαδικασία προσωρινής προστασίας. Να εξετάζονται ιδίως η καθυστέρηση ενημέρωσης ή εξέτασης από τον πιστωτή, μεταγενέστερη ασθένεια, αναπηρία, ανεργία ή απώλεια εισοδήματος, τεκμηριωμένη αμφισβήτηση του υπολοίπου και συγκεκριμένη προοπτική βιώσιμης λύσης. Καταχρηστική χρήση να αντιμετωπίζεται με ειδική αιτιολογία και ελέγξιμα κριτήρια.
Η προσωρινή προστασία να αρχίζει από την πρωτοκόλληση αίτησης με τα βασικά δικαιολογητικά και σύντομο έλεγχο πληρότητας. Να καλύπτει ρητά τόσο την έναρξη όσο και τη συνέχιση εκτέλεσης στην κύρια κατοικία. Διαδοχικά αιτήματα συμπλήρωσης ή προσχηματικές απαντήσεις να μην αίρουν την προστασία. Να προβλέπονται ταχεία κρίση επί τεκμηριωμένης αμφισβήτησης και δυνατότητα αναστολής πριν από μη αναστρέψιμη πράξη.
Πριν από επαναληπτικό πλειστηριασμό να απαιτείται νέα αξιολόγηση, όταν έχουν μεταβληθεί ουσιωδώς τα δεδομένα. Η μη εγγραφή σε πλατφόρμα να μη στερεί την πρόσβαση όταν υπάρχουν στοιχεία επικοινωνίας και παρέχονται τα αναγκαία δικαιολογητικά.
- 5 Δικαίωμα επανεξέτασης της ρύθμισης
Άρθρο 22 και προτεινόμενο άρθρο 63Δ · Σημείο 11 του αρχικού υπομνήματος
Ζητούμε αντικατάσταση της παρ. 3 του άρθρου 63Δ, που επιτρέπει μία και μόνο αίτηση από τον οφειλέτη, με την ακόλουθη πρόβλεψη:
«Η προηγούμενη υποβολή αίτησης δεν αποκλείει νέα αίτηση για τις ίδιες οφειλές, όταν συντρέχει ουσιώδης μεταβολή της οικονομικής, οικογενειακής ή υγειονομικής κατάστασης, ασθένεια, αναπηρία, ανεργία, απώλεια εισοδήματος, σφάλμα του πιστωτή ή διαχειριστή ή αποδεδειγμένη μη βιωσιμότητα της προηγούμενης ρύθμισης. Η προηγούμενη αθέτηση δεν αποτελεί αυτοτελή λόγο απόρριψης. Η αίτηση του οφειλέτη δεν επηρεάζει αυτοτελή αίτηση συνοφειλέτη ή εγγυητή.»
Η επανεξέταση να μην προϋποθέτει αναγνώριση αμφισβητούμενου υπολοίπου ή παραίτηση από ενστάσεις και αξιώσεις. Η απόρριψη ως καταχρηστικής επανάληψης να είναι ειδικά αιτιολογημένη και να υπόκειται σε ανεξάρτητο έλεγχο.
- 6 Κατάργηση της αυτοτελούς εκτελεστότητας και προστασία σε αθέτηση
Άρθρο 23 και προτεινόμενο άρθρο 63Ε · Σημείο 8 του αρχικού υπομνήματος
Διατηρούμε το αίτημα απαλοιφής της διάταξης που καθιστά τη σύμβαση ρύθμισης αυτοτελή εκτελεστό τίτλο. Η προσθήκη στο κατατεθειμένο κείμενο της ρητής αναβίωσης της προ της ρύθμισης απαίτησης ενισχύει την ανάγκη αναδιατύπωσης. Η συμμετοχή στη διαδικασία δεν πρέπει να συνεπάγεται υποχρεωτική παροχή νέου εκτελεστού τίτλου ή αυτόματη ανατροπή της ελάφρυνσης που συμφωνήθηκε.
Ζητούμε να διαγραφεί από την παρ. 3 η πρόταση που αποδίδει στη σύμβαση εκτελεστότητα και να αναδιαμορφωθεί αντίστοιχα η παρ. 4, με απαλοιφή των συνεπειών που στηρίζονται στην ιδιότητα αυτή, περιλαμβανομένης της ειδικής δυνατότητας συντηρητικής κατάσχεσης και εγγραφής προσημείωσης βάσει της σύμβασης.
Για τις συνέπειες αθέτησης να προβλεφθούν τα ακόλουθα:
«Πριν από την καταγγελία της ρύθμισης ο δανειστής αποστέλλει αναλυτική έγγραφη όχληση, παρέχει εύλογη προθεσμία θεραπείας και ενημερώνει για το δικαίωμα επανεξέτασης. Όταν ο οφειλέτης επικαλείται και τεκμηριώνει ουσιώδη επιδείνωση της οικονομικής ή υγειονομικής του κατάστασης ή σφάλμα του δανειστή, εξετάζεται προηγουμένως η δυνατότητα προσαρμογής. Η καταγγελία δεν συνεπάγεται αυτοδίκαιη αναβίωση διαγραφέντων ποσών ή επαναφορά του συνόλου της απαίτησης στο προ της ρύθμισης ύψος. Οι συνέπειές της υπόκεινται σε έλεγχο νομιμότητας, διαφάνειας και αναλογικότητας.»
Να προστεθεί αυτοτελώς ο κανόνας αποφυγής διπλής είσπραξης:
«Αποκλείεται η διπλή είσπραξη της ίδιας απαίτησης, ανεξαρτήτως του αριθμού ή του είδους των εκτελεστών τίτλων. Από το εκάστοτε απαιτούμενο υπόλοιπο αφαιρούνται υποχρεωτικά όλες οι καταβολές έναντι της ίδιας οφειλής από τον οφειλέτη, συνοφειλέτη, εγγυητή ή τρίτο, περιλαμβανομένων των ποσών που εισπράχθηκαν μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης.»
Να παραδίδονται πλήρες σχέδιο σύμβασης τουλάχιστον πέντε εργάσιμες ημέρες πριν από την υπογραφή, συνοπτικό φύλλο όρων, πλήρης σύνθεση επιτοκίου και αναλυτικό δοσολόγιο. Να διατηρούνται ρητά ενστάσεις, αξιώσεις και εκκρεμή ένδικα βοηθήματα. Καθυστέρηση του πιστωτή στην παράδοση ή υπογραφή να μην επιφέρει άκαρπη περάτωση εις βάρος του οφειλέτη. Ζητούμε αντίστοιχη επανεξέταση της πρόβλεψης εκτελεστότητας του άρθρου 27 του ν. 4738/2020.
- 7 Διατήρηση της προσημείωσης και πρόσβαση σε νέο εξωδικαστικό
Άρθρο 27 και προτεινόμενο άρθρο 63Θ · Σημείο 11 του αρχικού υπομνήματος
Ζητούμε την αναδιατύπωση της παρ. 3 του άρθρου 63Θ και την απαλοιφή της απόλυτης απαγόρευσης νέας προσφυγής στον εξωδικαστικό. Προτείνουμε:
«Η κατάρτιση ή αθέτηση της σύμβασης ρύθμισης δεν συνεπάγεται ούτε θεμελιώνει αυτοτελές δικαίωμα τροπής προσημείωσης σε υποθήκη. Η υφιστάμενη προσημείωση διατηρείται χωρίς αναβάθμιση της εμπράγματης εξασφάλισης εξαιτίας της κατάρτισης ή αθέτησης της ρύθμισης. Η προηγούμενη αθέτηση δεν αποτελεί αυτοτελή λόγο αποκλεισμού από νέα διμερή ρύθμιση ή από τον εξωδικαστικό μηχανισμό για τις ίδιες οφειλές, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις επανεξέτασης.»
Η δυνατότητα τροπής να μη δημιουργείται ούτε μέσω της ιδιότητας της σύμβασης ως εκτελεστού τίτλου. Να προβλεφθεί ρητή αντίστοιχη εναρμόνιση του ν. 4738/2020. Η απώλεια μη βιώσιμης ρύθμισης δεν πρέπει να συνδυάζει πρόσθετη ενίσχυση της εξασφάλισης με αποκλεισμό από τις διαδικασίες διευθέτησης.
- 8 Πλήρης ενημέρωση και αποκατάσταση παραβάσεων
Άρθρα 13 και 15 · Σημεία 7, 9 και 10 του αρχικού υπομνήματος
Στο άρθρο 37Α να προστεθεί ρητή εξαίρεση από τους περιορισμούς των παρ. 7 και 8 όταν τα στοιχεία είναι ελλιπή, ανακριβή, μη προσβάσιμα ή έχουν μεταβληθεί. Η παραπομπή στην πλατφόρμα να αρκεί μόνο αν ο ενδιαφερόμενος διαθέτει πραγματική πρόσβαση σε πλήρη και αποθηκεύσιμα έγγραφα. Το βάρος απόδειξης της πλήρους και προσήκουσας χορήγησης και της ημερομηνίας επανέναρξης της τοκοφορίας να φέρει ο διαχειριστής.
Να παρέχονται δωρεάν συμβάσεις, τροποποιήσεις, ιστορικό καταβολών και εξέλιξη της οφειλής με επιτόκια ανά περίοδο και διακριτές επιβαρύνσεις. Να αποστέλλεται αυτόματη αναλυτική ενημέρωση τουλάχιστον ανά τρίμηνο και πριν από αλλαγή δόσης, με επιλογή επιστολής, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή πλατφόρμας και δυνατότητα εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου.
Η προστασία του συνεπούς οφειλέτη του άρθρου 37Γ να συμπληρωθεί με γενική υποχρέωση αποκατάστασης παράνομων χρεώσεων και αποδεδειγμένων σφαλμάτων. Να περιλαμβάνει διόρθωση υπολοίπου, διαγραφή συνεπαγόμενων επιβαρύνσεων, επιστροφή ή συμψηφισμό αχρεωστήτως εισπραχθέντων, επαναφορά ρύθμισης που χάθηκε από σφάλμα του πιστωτή, διόρθωση αρχείων πιστοληπτικής συμπεριφοράς και άρση συνεπειών με δαπάνες του υπευθύνου.
Η εφαρμογή κάθε δικαστικής ρύθμισης να τεκμηριώνεται αναλυτικά. Να απαγορεύονται χρεώσεις αντίθετες στη δεσμευτική δικαστική κρίση. Η αποκατάσταση να καλύπτει και προγενέστερες παραβάσεις με συνεχιζόμενες συνέπειες. Όπου απαιτείται μεταρρύθμιση απόφασης ή ακύρωση πράξης, να προβλέπεται η προσήκουσα ταχεία δικαστική διαδικασία, με σεβασμό στο δεδικασμένο και στα δικαιώματα τρίτων. Η ειδική πρόβλεψη δικαστικής ακύρωσης ολοκληρωμένου πλειστηριασμού να συνοδεύεται από προσιτή νομική βοήθεια και δυνατότητα έγκαιρης προσωρινής προστασίας.
- 9 Ανεξάρτητη εξέταση διαφορών και έλεγχος εξόδων
Άρθρα 3, 11, 19 και 30 έως 34 και πρόσθετες διατάξεις · Σημεία 13 και 17 του αρχικού υπομνήματος
Να διευκρινιστεί ότι ο αποκλεισμός επίλυσης ιδιωτικών διαφορών από την Τράπεζα της Ελλάδος δεν εμποδίζει τη διερεύνηση συγκεκριμένης καταγγελίας για παράβαση νόμιμης υποχρέωσης και την επιβολή διορθωτικών μέτρων εντός των αρμοδιοτήτων της. Για βιωσιμότητα, ύψος υπολοίπου και αποκατάσταση ζημίας να προβλέπεται δωρεάν, ταχεία ανεξάρτητη εξέταση, με σαφή αρμοδιότητα και αποτελεσματική δικαστική προστασία. Η απλή συνεργασία με φορέα διαμεσολάβησης δεν αρκεί για υποχρεωτικό αποτέλεσμα.
Να θεσπιστεί ενιαίο σημείο καταγγελιών, αυτεπάγγελτη διαβίβαση στην αρμόδια αρχή, αιτιολογημένη ενημέρωση εντός συγκεκριμένης προθεσμίας και παρακολούθηση πραγματικής συμμόρφωσης. Η εξειδίκευση των προθεσμιών και των διαδικασιών να συνοδεύεται από σαφή υποχρέωση αποκατάστασης.
Ζητούμε ειδική ενίσχυση νομικής βοήθειας για έλεγχο απαίτησης, συμβουλή, ανακοπές, αναστολές, εκπροσώπηση, επιδόσεις και αναγκαία τεχνική τεκμηρίωση. Κριτήριο να είναι το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μετά τις αναγκαίες δαπάνες, χωρίς αυτοτελή αποκλεισμό λόγω κύριας κατοικίας. Να προβλέπονται πλήρης ή κλιμακωτή κάλυψη, μειωμένα ή μηδενικά παράβολα και επείγουσα εξέταση χωρίς απώλεια δικονομικών προθεσμιών. Να υπάρχει δυνατότητα περιορισμού της επιβαλλόμενης δικαστικής δαπάνης για οικονομικά αδύναμο οφειλέτη με εύλογη και τεκμηριωμένη προσφυγή.
Κάθε μετακυλιόμενη χρέωση πιστωτή ή διαχειριστή να έχει συγκεκριμένη νόμιμη βάση, να αντιστοιχεί σε πραγματική, αναγκαία και αναλογική πράξη και να συνοδεύεται από παραστατικά. Να θεσπιστούν ανώτατα όρια ανά κατηγορία και στάδιο. Η χρέωση να μην υπερβαίνει ούτε το πραγματικό επιλέξιμο κόστος ούτε το αντίστοιχο όριο. Αόριστες εγγραφές «νομικά έξοδα» ή «λοιπές δαπάνες» να μην αρκούν. Το βάρος απόδειξης να φέρει ο πιστωτής.
Να απαγορεύονται η μετακύλιση γενικών λειτουργικών εξόδων, αμοιβών διαχείρισης και συνήθων ενεργειών ενημέρωσης ή είσπραξης, οι προσαυξήσεις σε αμοιβές τρίτων και η διπλή χρέωση. Έξοδα από σφάλμα ή αδικαιολόγητη επανάληψη πράξεων να βαρύνουν αποκλειστικά τον υπεύθυνο. Να προβλέπεται δωρεάν αμφισβήτηση και, μέχρι την κρίση της, να μην εκτοκίζεται ή κεφαλαιοποιείται το τεκμηριωμένα αμφισβητούμενο έξοδο ούτε να αποτελεί αυτοτελή λόγο καταγγελίας ή εκτέλεσης, εφόσον καταβάλλεται το μη αμφισβητούμενο ποσό.
- 10 Συνέχεια προστασίας και ορθή μετάβαση
Άρθρα 29 και 39 έως 41 · Σημείο 16 του αρχικού υπομνήματος
Στο άρθρο 63ΙΑ να προβλεφθεί συνέχιση της διμερούς διαδικασίας από το στάδιο αναστολής μετά από άκαρπο εξωδικαστικό, με αυτόματη ενημέρωση των μερών. Να μην επέρχεται διακοπή αποκλειστικά λόγω μη υποβολής νέας αίτησης χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση και εύλογη δυνατότητα ανταπόκρισης.
Οι εκκρεμείς φάκελοι να μεταφέρονται χωρίς νέα υποβολή διαθέσιμων στοιχείων, χωρίς επανεκκίνηση προθεσμιών υπέρ του πιστωτή και με διατήρηση δικαιωμάτων που έχουν ήδη θεμελιωθεί. Μέχρι την πλήρη λειτουργία της πλατφόρμας και των αναγκαίων κανονιστικών πράξεων να διατηρούνται οι προηγούμενες εγγυήσεις που απαιτούνται για να μην προκύψει κενό προστασίας.
Να διορθωθεί στο άρθρο 40 παρ. 2 η παραπομπή από την παρ. 1 του άρθρου 63Α στην παρ. 1 του άρθρου 63Γ, που ρυθμίζει την ειδοποίηση του οφειλέτη. Να αποσαφηνιστεί η σχέση με υφιστάμενες συμβατικές και δικαστικές ρυθμίσεις, χωρίς απώλεια ευνοϊκότερων δικαιωμάτων.
- 11 Συμπληρωματικές κοινωνικές εγγυήσεις
Πρόσθετες διατάξεις · Σημεία 4, 5 και 15 του αρχικού υπομνήματος
Επανεξέταση της συσσωρευμένης υπερχρέωσης
Πέραν του πλαφόν, να προβλεφθεί επανεξέταση από τον τεκμηριωμένο χρόνο ουσιώδους επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης χωρίς υπαιτιότητα του οφειλέτη. Να διαγράφονται επιβαρύνσεις από αποδεδειγμένα σφάλματα ή αδικαιολόγητες καθυστερήσεις του πιστωτή, να εφαρμόζονται κοινωνικά κριτήρια μείωσης λοιπών συσσωρευμένων επιβαρύνσεων και, όπου απαιτείται, κεφαλαίου. Η προηγούμενη συμβατική ρύθμιση να μην αποκλείει την επανεξέταση. Για δικαστικές ρυθμίσεις να καθοριστεί η προσήκουσα διαδικασία με σεβασμό στο δεδικασμένο.
Ακατάσχετο και τιμαριθμική αναπροσαρμογή
Να αυξηθεί τουλάχιστον στα 1.600 ευρώ το πλήρως ακατάσχετο μηνιαίο ποσό μισθών, συντάξεων και περιοδικών ασφαλιστικών βοηθημάτων στην πηγή έναντι του Δημοσίου, με αντίστοιχη αναμόρφωση της κλίμακας του άρθρου 33 παρ. 1 περ. ε΄ ΚΕΔΕ. Η προστασία αυτή διακρίνεται από το ακατάσχετο καταθέσεων και δεν περιορίζει το άρθρο 982 ΚΠολΔ ή άλλες ευνοϊκότερες ειδικές διατάξεις.
Όλα τα χρηματικά όρια προστασίας στην πηγή έναντι του Δημοσίου και σε λογαριασμούς έναντι Δημοσίου και ιδιωτών, μαζί με τα αντίστοιχα όρια κλιμάκων, να αναπροσαρμόζονται αυτόματα όταν η σωρευτική αύξηση του μέσου ετήσιου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ φθάνει ή υπερβαίνει το 3% από τη θέσπιση ή τελευταία αναπροσαρμογή. Η αύξηση να ισούται με ολόκληρη τη σωρευτική μεταβολή, χωρίς μείωση σε αρνητικό δείκτη, και να ισχύει από την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα από τη δημοσίευση των ετήσιων στοιχείων. Μετά από κάθε αναπροσαρμογή να ανανεώνεται η βάση σύγκρισης. Τα αναδρομικά ποσά να προστατεύονται με κατανομή στους μήνες στους οποίους ανάγονται, στην πηγή και στον λογαριασμό.
Προστασία τέκνων και επιζώντος συζύγου
Να θεσπιστεί ειδικό καθεστώς για τα τέκνα και τον επιζώντα σύζυγο που καλούνται ως κληρονόμοι και επιλέγουν αποδοχή, με τις αναγκαίες διατάξεις στο κληρονομικό δίκαιο και στις εμπράγματες εξασφαλίσεις. Ως προς δάνεια και πιστώσεις, η επιβάρυνσή τους να αφορά αποκλειστικά απαιτήσεις συνδεδεμένες με τα κληρονομούμενα ακίνητα και εξασφαλισμένες με συναινετική υποθήκη ή προσημείωση. Η ευθύνη να περιορίζεται στα συγκεκριμένα ακίνητα, χωρίς επέκταση στην προσωπική τους περιουσία ή στα εισοδήματά τους.
Κριτήριο να είναι η αποδεδειγμένη συναίνεση του κληρονομουμένου, ανεξαρτήτως νόμιμου τρόπου εκδήλωσης ή τίτλου εγγραφής, περιλαμβανομένων συναινετικών προσημειώσεων με δικαστική απόφαση. Να εξαιρούνται μονομερώς αποκτηθείσες εξασφαλίσεις χωρίς τη συναίνεσή του. Η μη άσκηση ενδίκου βοηθήματος να μην τεκμαίρει συναίνεση· το βάρος απόδειξης να φέρει ο πιστωτής.
Οι λοιπές μη εξασφαλισμένες οφειλές από δάνεια και πιστώσεις του κληρονομουμένου να διαγράφονται λόγω θανάτου και να μην επιβαρύνουν την κληρονομία. Να εξαιρούνται από το προτεινόμενο καθεστώς οι οφειλές προς το Δημόσιο. Να διασφαλίζεται συνέχιση ή αναπροσαρμογή της ρύθμισης με βιώσιμους όρους, χωρίς νέα προσωπική εγγύηση ως προϋπόθεση προστασίας και χωρίς περιορισμό του δικαιώματος αποποίησης.
Για περισσότερους κληρονόμους να καθορίζεται η κατανομή κατά το κληρονομικό μερίδιο χωρίς δημιουργία νέας προσωπικής εις ολόκληρον ευθύνης, με ρητή ρύθμιση της σχέσης της με το αδιαίρετο της εμπράγματης ασφάλειας. Να ρυθμιστούν χωριστά οι προϋπάρχουσες αυτοτελείς υποχρεώσεις τέκνων ή συζύγου ως συνοφειλετών ή εγγυητών και τα δικαιώματα έναντι άλλων συνοφειλετών ή εγγυητών, ώστε η προστασία να μην παρακάμπτεται μέσω αναγωγής.
Κοινωνική λογοδοσία
Να θεσπιστεί μόνιμο γνωμοδοτικό όργανο με συμμετοχή οργανώσεων δανειοληπτών, συνταξιούχων και καταναλωτών. Η δημοσιευμένη αξιολόγηση να περιλαμβάνει διατήρηση ρυθμίσεων μετά από 12 και 24 μήνες, λόγους απόρριψης και αθέτησης, χρόνους αποκατάστασης, ποσά διόρθωσης ή επιστροφής και απώλειες κύριας κατοικίας, με προστασία προσωπικών δεδομένων.
- 12 Αίτημα ενσωμάτωσης και κοινοβουλευτικής ακρόασης
Ζητούμε την ενσωμάτωση των παραπάνω αλλαγών πριν από την ψήφιση του σχεδίου νόμου. Άμεση προτεραιότητα έχουν η διασφάλιση του πραγματικού ανώτατου ορίου του άρθρου 14, η επανεξέταση του άρθρου 22, η αφαίρεση της αυτοτελούς εκτελεστότητας και της αυτόματης αναβίωσης απαίτησης του άρθρου 23 και η άρση των περιορισμών του άρθρου 27. Τα αιτήματα αυτά συνδυάζονται με δεσμευτική βιωσιμότητα, πλήρη αποκατάσταση παραβάσεων και προσιτή δικαστική προστασία.
Το παρόν συμπληρώνει το αρχικό υπόμνημά μας και δεν αντικαθιστά ούτε περιορίζει τα λοιπά αιτήματά του. Παρακαλούμε για την έγγραφη ενημέρωσή μας ως προς την εξέταση των προτάσεων και τη διανομή του παρόντος στα μέλη της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής. Ζητούμε να κληθεί η ΟΣΤΟΕ στην ακρόαση φορέων, ώστε να παρουσιάσει την εμπειρία υποστήριξης δανειοληπτών και να εξηγήσει τις προτεινόμενες παρεμβάσεις.
Για το Δ.Σ. της ΟΣΤΟΕ
Ο Πρόεδρος Ο Γεν. Γραμματέας
Γεώργιος Μαλαμής Παύλος Δερμενάκης
